Mối quan hệ mật thiết giữa nấm và các loài thực vật

Mối quan hệ mật thiết giữa nấm và các loài thực vật

Đến khi Rhizoctonia trở thành xâm lược thì Phong Lan sẽ tự bảo vệ bằng cách tiết ra chất Phytoalexin để phân ranh với Rhizoctonia.

Chúng ta biết rằng ngoài thiên nhiên cây mầm Phong Lan phát triển nhờ một nấm cộng sinh gọi là Rhizoctonia len lỏi vào mô và nuôi mô bằng thực phẩm vô cơ mà nó thâu được vì cây mầm Phong Lan chưa có hệ thống rễ đầy đủ để tự thâu cho chính mình, nó cho lại Rhizoctonia đường do lá mầm quang hợp được. Đó là được xem là mối quan hệ mật thiết giữa nấm và các loài thực vật.

Quan hệ mật thiết giữa Nấm và Phong Lan không phải là trường hợp cộng sinh duy nhất bởi vì còn thí dụ giữa rễ Cam, Quít và Nấm. Chúng ta ghi nhận: cây Quýt tiều chết khi bị lụt ngập, rễ không hô hấp được nên tạo ethylen. Lần lần cây chết mòn, trừ khi nào, lúc nước rút, cây có một hệ thống rễ nằm phơi trên mặt đất, nhờ một hệ thống chằng chịt sợi mỏng nấm mang các túi chứa đầy lipit tạo một mạng lưới len rỏi giữa tế bào rễ. Nấm này được gọi là Nấm Rễ và hệ phối hợp giữ rễ và nấm tạo một hệ rễ – nấm cộng sinh còn được gọi là khuẩn căn.

Mối quan hệ mật thiết giữa nấm và các loài thực vật - Ảnh 1

Trong hệ cộng sinh này, nấm thâu từ đất Phosphore và các chất cần thiết khác và chuyển qua rễ, nhờ đó cây quít có thể sử dụng được chất này và cho lại nấm đường. Ngoài ra khuẩn cần tăng sức đề kháng bệnh cho cây quít, nhờ đó nhà vườn thu hoạch thêm nhiều trái lớn. Nhưng bộ cộng sinh rễ – nấm chỉ hiện diện ở nhóm citrus sống trong thiên nhiên. Cây trồng trong vườn cần từ 3 – 7 năm mới có trái: Bang Florida và Texas (Mỹ) có trồng cả đồn điền cam, và phải bón rất nhiều phân và phun rất nhiều thuốc diệt côn trùng và nấm mốc cùng khuẩn căn.

Như vậy điều kiện chăm sóc các đồn điền cam ở Mỹ phủ nhận hoàn toàn ích lợi của khuẩn căn và họ lại phải bón rất nhiều phân cho cam trong khi mà khuẩn căn có khả năng rút phân này từ đất hộ cho rễ cam. Các nhà khoa học cho rằng nông trường cam là nhân tạo vì nó thiếu khuẩn căn, bởi vì trong thiên nhiên tất cả các rễ cây đều có khuẩn căn. Thật sự, khi quan sát các thực vật hóa thạch sông từ mây triệu năm thì đều thấy khuẩn căn, gợi ý rằng quan hệ khuẩn căn rất cần cho sự tiến hóa thực vật.

Có thể cách đây 400 triệu năm, khi thực vật xuất hiện lần đầu tiên, đất hẳn còn rất nghèo P và khoáng chất khác, như vậy nếu không có khuẩn căn thì thực vật xanh khó tồn tại và chiếm đất như ngày nay. Trong vùng đất nghèo, thực vật cần có một diện tích hấp thu thật rộng mới có thể tìm được đầy đủ chất cần thiết. Hệ thống lông hút giúp nhiều cho rễ nhưng không thể sánh được rễ kết hợp với nấm, nhằm tạo một mạng lưới dệt bao ống rễ và cả lông hút, nhờ đó thực vật thích ứng với môi trường đất nghèo.

Mối quan hệ mật thiết giữa nấm và các loài thực vật - Ảnh 2

Rễ cây nào cũng có thể hợp với nấm để tạo một hệ khuẩn căn cộng sinh có lợi cho đôi bên, nếu rễ gặp nấm thích hợp. Nhờ khuẩn căn tạo một mạng sợi khuẩn ty thâu rất nhiều khoáng chất đặc biệt là P chuyển với nước vào trong mạch thực vật. Thêm nữa, nấm tiết axit tan chất khoáng làm chúng dễ tiêu hóa hơn; thực vật cho lại nấm các chất chúng quang hợp được. Nhờ nấm người nông dân đỡ hao phân bón và sự cộng sinh khuẩn căn này giúp thực vật thích ứng với môi trường bất lợi cho chúng và là một mẫu hình phối hợp có lợi giữa sinh vật trong môi trường thiên nhiên.

Không phải các nấm đều hại thực vật, nếu phun thuốc trừ nấm có thể loại những nấm có ích làm mất cân bằng sinh thái trong thiên nhiên không những hại cho kinh tế mà còn cản sự bảo tồn thực vật qua thời gian và không gian. Cạnh bên nấm còn có vi khuẩn cũng đóng góp không nhỏ. Các cây họ Đậu có khả năng cố định đạm nhờ các nốt nằm dọc theo rễ. Nốt gồm tế bào thực vật chứa vi khuẩn cố định đạm thuộc nhóm Rhizobium. Đây cũng là một mẫu cộng sinh khác: thực vật cung cấp carbohydrat cho vi khuẩn, còn vi khuẩn đổi lại các enzym xúc tác N2 khí quyển thành NH4+. Nếu có thừa thì NH4+ sẽ làm phân cho đất.

Hiện tượng tương trợ nhau trong thiên nhiên giúp thực vật bảo tồn giống. Nếu nhìn các thực vật hiển hoa thì hoa là cơ quan sinh sản của thực vật vì nơi đó tạo các hột giữ giống mẹ cha để tạo thế hệ khác. Nhưng nếu ta chỉ nghĩ tới các phương tiện tăng năng suất cây trồng mà không nghĩ đến cân bằng trong hệ thiên nhiên thí dụ giết sâu bọ và khuẩn căn cùng nốt rễ luôn, để thay chúng bằng phân hóa học thì ta sẽ giết luôn nấm và vi khuẩn cần cho thực vật có hoa và không hoa đã ngự trên địa cầu này từ thuở khai thiên lập địa. Vì vậy phân bón và thuốc trừ sâu phải được dùng một cách khoa học, không chì tránh đầu độc con người tiêu dùng hoa quả mà cồn tránh diệt luôn cả giới thực vật.

Nguồn tổng hợp

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*